Nr 19 jesień 2025 kronika Marta Makarczuk

(Nie)Pewność, wystawa w Galerii Krypta u Pijarów

Miejsce: Galeria Krypta u Pijarów, Kraków
Czas: 30.10 – 15.11.2025
Artyści i artystki: Andrzej Bednarczyk, Grzegorz Bienias, Łukasz Konieczko, Marcin Surzycki, Zbigniew Sałaj, Rafał Pytel, Marta Bożyk, Katarzyna Stryszowska-Winiarz, Marta Makarczuk, Sławomir Biernat
Kuratorka: Marta Makarczuk
Wystawa zorganizowana w ramach Dni Jana Pawła II

Wystawa Artystów ̶ Dydaktyków krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych pt. (Nie)Pewność w Galerii Krypta u Pijarów jest kolejną odsłoną cyklu ekspozycji prezentowanych w ramach Dni Jana Pawła II, których głównym organizatorem jest Kolegium Rektorów Szkół Wyższych Krakowa. Akademia Sztuk Pięknych współpracuje od wielu lat z Uniwersytetem Papieskim Jana Pawła II. Wystawa towarzyszy szerokiemu programowi dyskusji nad tematem (nie)pewności we współczesnym świecie. Pozwala na wielowymiarową interpretację zagadnień, które są bliskie dzisiejszemu człowiekowi. Temat tegorocznej edycji stawia pytania o to, co może nas wzmocnić i scalić w dobie polikryzysu.

Wystawa Artystów ̶ Dydaktyków ASP jest więc szukaniem odpowiedzi zaskakującymi kontekstami, różnorodnością wypowiedzi artystycznych i osobliwym dialogiem między tradycją a współczesnością. Prezentowane są obrazy, rzeźby, grafiki i obiekty.

Już na wstępie, po wejściu do wnętrza galerii, w temat (nie)pewności wprowadza nas instalacja pt. Splątane prof. ASP Zbigniewa Sałaja. To plątanina liter, która wnika w nasze umysły z różnych obszarów czasowych: napisy grecko biblijne Na początku było słowo, teksty polskie i francuskie o sztuce, fragmenty Makbeta w języku angielskim, sonata fonetyczna Ursonate Kurta Schwittersa i splątane wyrazy szwabachy niemieckiej z cyrylicą sowiecką, które stanowią przestrogę przed systemem faszystowskim i komunistycznym. Efektem jest wymieszanie ze sobą wszystkich napisów instalacji, tworząc jednolitą magmę. Następnie spotykamy się z obrazami prof. Łukasza Konieczki z cyklu Miejsce schronienia, które przekraczają próg widzialności, by oddać się we władanie imaginacji. Fragmenty katedr i liczne ekspresyjne ukrzyżowania, malowane gęsto, z gestu, budzą skojarzenia np. malarstwem Franka Auerbacha. W tych obrazach są wskazane miejsca, gdzie możemy się schronić, a może ocalić… Dalej, idąc w głąb krypty, napotykamy obiekt prof. Andrzeja Bednarczyka pt. COŚ – rozmowa Gombrowicza z Leibnizem, który jest rozważaniem wokół pytania: Dlaczego istnieje raczej coś, niż nic? Obiekt dopełnia autorskie opowiadanie. Główną salę krypty wieńczą serigrafie prof. Marcina Surzyckiego, które przedstawiają motyw schodów o szerokim znaczeniu metaforycznym oraz czarne, żałobne flagi, odnoszące się do symboliki straty i tematu śmierci, która ogałaca nasz świat z osób bliskich i ważnych. W lewym pasażu znajduje się Palimpsest, cykl prac prof. Grzegorza Bieniasa pozbawiony wizualnej rozpoznawalności wszystkich wersji ukrytych pod widzialną powłoką wersji ostatecznej obrazu. W ostatnich warstwach widzimy już tylko zanikającą rzeczywistość z jej resztkami rozmytych fragmentów. Tu wszystko nieuchronnie znika, jakby w proch się obraca szarej przestrzeni. Dalej, przechodząc do kameralnej salki bocznej, napotykamy płaskorzeźby dra Sławomira Biernata, które przedstawiają motyw Eucharystii wykraczający poza ludzkie możliwości pojęcia. Minimalne środki wyrazu utkane z różnych materii ewokują prawdziwą substancję tego motywu–źródła. W końcowej części tego pasażu jest kilka obrazów prof. ASP Marty Makarczuk, które symbolicznie odnoszą się do przestrzeni rany i nawałnic wojennych zawartych w martwych naturach z rybami oraz do nadziei ukazanej w tajemnicy Słowa wcielonego wyrażonego poprzez postać św. Weroniki i Maryi z Dzieciątkiem. Przechodząc do prawej części pasażu krypty, napotykamy pejzaże prof. ASP Katarzyny Stryszowskiej ̶Winiarz, które są miejscem spotkania dla żywiołów. Tajemnicza otchłań wody skrywa na dnie rzeki nowe sensy, niezwykłą zmienność i ruchliwość obrazów na wodzie, odbijające światło nieba i zmienne kolory brzegów, budząc uczucie niepewności. Następnie zatrzymują nas grafiki prof. ASP Marty Bożyk, które są wyrazem fascynacji ciągłym ruchem wodospadów oraz statyką lodowców Islandii. Ukazane na nich przenikające się formy nie zatrzymują się, a dążą do (nie)pewnego efektu, (nie)łatwego kształtu, (nie)wiadomego celu… I na końcu wystawy zostajemy skonfrontowani z minimalistycznymi obiektami Nieprzeczytane prof. ASP Rafała Pytla, które eksplorują zagadnienia przemijania, ukazują materię jako przestrzeń zarówno dosłownej ciemności, jak i metaforycznej głębi skrywającej potencjał oczekiwania oraz transcendencji. Tworzą narrację o tym, co niewidoczne, nieodczytane, a jednak fundamentalne.

Wystawa jest więc okazją, aby odkryć inspiracje, idee i historie stojące za dziełami, które łączą głębokie wartości z wyrazem artystycznym.