Henri Matisse & Karol Szafran, Matisse & Szafran. Radość formy, wystawa w IMO Galerii w Starym Sączu

Widok wystawy, Henri Matisse & Karol Szafran, „Matisse & Szafran. Radość formy”, IMO Galeria w Starym Sączu, fot. Karol Szafran

Radość formy to wystawa obejmująca grafiki powstałe na podstawie wycinanek Henriego Matisse’a, jednego z najważniejszych artystów XX wieku, wraz z wchodzącymi z nimi w dialog współczesnymi pracami Karola Szafrana – linorytami, obiektami, rysunkami oraz fotografiami. Chociaż twórczość Matisse’a i Szafrana dzieli okres siedemdziesięciu lat, postawy obydwu artystów wyrastają z podobnego sposobu myślenia o sztuce, cechującego się płynnością i ruchliwością granic między czerpanymi z natury motywami a abstrakcją; a także pokrewieństwem techniki, opartej na twórczym geście cięcia, wydobywającym z pewnej całości budzący estetyczną przyjemność fragment. Matisse wykonywał go za pomocą nożyczek, które – pozostawiając ślad cięcia – tworzyły w gotowym dziele odniesienie do procesu twórczego; Szafran posługuje się skalpelem, pozwalającym na precyzyjne oddanie obłości biologicznych kształtów.

Obierając naturę jako punkt wyjścia, lecz nie podporządkowując się zasadzie mimesis, Matisse w pełni korzystał z twórczej wolności, pozwalającej na wrażeniowe przetworzenia potęgujące ekspresję całości. Technika wycinanek pozwoliła mu na jeszcze dalej posuniętą syntezę, łączenie w dynamicznych kompozycjach odrębnych elementów o intensywnej, jednolitej kolorystyce, których granice wyznaczają ostre cięcia. Powstałe dzieła mają charakter celebracji życia oraz przepełniającej je dynamiki, Bergsonowskiej élan vital – siły, która ożywiając naturę, wpisuje ją w ciąg nieustannego stawania się i zmienności, wzrostu i dezintegracji, dzięki której wszystko w przyrodzie rozwija się, przemienia, rozmnaża, a w końcu obumiera, umożliwiając wzrost nowego życia.

Widok wystawy, Henri Matisse & Karol Szafran, „Matisse & Szafran. Radość formy”, IMO Galeria w Starym Sączu, fot. Karol Szafran

Widok wystawy, Henri Matisse & Karol Szafran, „Matisse & Szafran. Radość formy”, IMO Galeria w Starym Sączu, fot. Karol Szafran

Widok wystawy, Henri Matisse & Karol Szafran, „Matisse & Szafran. Radość formy”, IMO Galeria w Starym Sączu, fot. Karol Szafran

Widok wystawy, Henri Matisse & Karol Szafran, „Matisse & Szafran. Radość formy”, IMO Galeria w Starym Sączu, fot. Karol Szafran

Widok wystawy, Henri Matisse & Karol Szafran, „Matisse & Szafran. Radość formy”, IMO Galeria w Starym Sączu, fot. Karol Szafran

Widok wystawy, Henri Matisse & Karol Szafran, „Matisse & Szafran. Radość formy”, IMO Galeria w Starym Sączu, fot. Karol Szafran

Widok wystawy, Henri Matisse & Karol Szafran, „Matisse & Szafran. Radość formy”, IMO Galeria w Starym Sączu, fot. Karol Szafran

Widok wystawy, Henri Matisse & Karol Szafran, „Matisse & Szafran. Radość formy”, IMO Galeria w Starym Sączu, fot. Karol Szafran

Prace Szafrana zdają się zatrzymanym fragmentem ruchliwej, niestałej i zmiennej całości – miękkie kształty przepływają po sobie i przez siebie, falują. Ich tematyka w bardziej lub mniej bezpośredni sposób odnosi się do motywów biologicznych – uśpionej energii kiełkujących nasion, rozwijających się pączków i embrionów, ich czystej potencjalności, wzrostu roślin, płatków kwiatów rozpychających ramy dzieł. Wiele z nich przywodzi na myśl także motywy antropomorficzne, tak poznawalne zmysłowo fragmenty ciała – usta, palce, przez które przepływają wrażeniowe formy, obłości kobiecej sylwetki, jak i niewidoczne ludzkim okiem struktury zapisu kodu genetycznego – kształty chromosomów.

Dostrzeżona w naturze forma, przechowana w pamięci twórcy jako wrażenie, przeniesiona ze świata zewnętrznego do pracowni, ma szansę ponownie zmaterializować się pod postacią linii i barw. Odradzając się, przechodzi metamorfozę, staje się czymś nowym. W procesie syntezy przybiera kształt noszący ślad intuicyjnej wrażliwości artysty. W ten sposób, radość obcowania z formami naturalnymi splata się z radością tworzenia form artystycznych.

Widok wystawy, Henri Matisse & Karol Szafran, „Matisse & Szafran. Radość formy”, IMO Galeria w Starym Sączu, fot. Karol Szafran